Khi tôi nhìn vào biểu đồ giá vàng hai ngày tăng liên tiếp, kèm theo dòng chữ 'Gold holds two-day gain as Fed rate-hike expectations ease' trên Crypto Briefing, tôi không thể không liên tưởng đến những gì đang diễn ra trong thế giới crypto. Là một nhà nghiên cứu thanh toán xuyên biên giới với 29 năm kinh nghiệm, tôi đã chứng kiến quá nhiều chu kỳ mà các nhà đầu tư crypto bỏ qua những tín hiệu vĩ mô then chốt. Bài viết này không chỉ là phân tích về vàng – nó là một tấm gương phản chiếu cách thị trường đang định giá lại chính sách tiền tệ của Fed, và cách điều đó ảnh hưởng trực tiếp đến crypto như một tài sản vĩ mô.
Hãy bắt đầu với bối cảnh. Fed đã trải qua chu kỳ tăng lãi suất mạnh nhất kể từ những năm 1980, với tổng cộng 525 điểm cơ bản, đưa lãi suất quỹ liên bang lên 5,25%-5,50%. Thị trường hiện đang định giá rằng chu kỳ thắt chặt này sắp kết thúc. Nhưng điều quan trọng cần nhấn mạnh: từ 'ease' trong tiêu đề không có nghĩa là kỳ vọng cắt giảm lãi suất, mà là kỳ vọng ngừng tăng. Đây là một sắc thái tinh tế nhưng cực kỳ quan trọng. Nó cho thấy thị trường đang ở giai đoạn 'cuối chu kỳ tăng', chứ không phải 'đầu chu kỳ nới lỏng'. Đối với crypto, điều này có nghĩa là áp lực thanh khoản có thể đang giảm dần, nhưng chưa có dòng tiền mới chảy vào.
Vàng tăng hai ngày liên tiếp không chỉ vì lãi suất giảm. Yếu tố cốt lõi là lãi suất thực – chênh lệch giữa lãi suất danh nghĩa và kỳ vọng lạm phát. Nếu kỳ vọng lạm phát giảm nhanh hơn lãi suất danh nghĩa, lãi suất thực có thể tăng, gây áp lực lên vàng. Bài báo của Crypto Briefing đã bỏ qua điều này. Trong nghiên cứu của tôi, tôi thấy rằng lợi suất TIPS kỳ hạn 10 năm (lãi suất thực) là biến số quan trọng nhất. Khi lợi suất thực giảm, vàng và bitcoin thường tăng. Nhưng hiện tại, nếu lạm phát kỳ vọng giảm do giá dầu hạ nhiệt, lãi suất thực có thể duy trì ở mức cao, kìm hãm đà tăng của cả vàng lẫn crypto.
Điều thú vị là bài báo đề cập đến 'nhu cầu toàn cầu' như một yếu tố đẩy giá vàng. Tôi tin rằng đây là ám chỉ đến hoạt động mua vàng của các ngân hàng trung ương – một xu hướng cấu trúc đã diễn ra từ năm 2022. Ngân hàng trung ương các nước đã mua kỷ lục 1.136 tấn năm 2022, 1.037 tấn năm 2023, và khoảng 1.045 tấn năm 2024. Động cơ chính là đa dạng hóa dự trữ, giảm phụ thuộc vào đồng USD. Đây là lực mua độc lập với chu kỳ lãi suất, và nó tạo ra một tầng hỗ trợ dài hạn cho vàng. Đối với crypto, câu hỏi đặt ra là: liệu các ngân hàng trung ương có bao giờ mua bitcoin như một tài sản dự trữ? Hiện tại, chưa có dấu hiệu nào, nhưng xu hướng 'phi đô la hóa' có thể mở ra cơ hội cho các tài sản kỹ thuật số phi tập trung trong tương lai.
Tuy nhiên, tôi muốn đưa ra một góc nhìn phản trực giác. Thị trường đang quá lạc quan về việc Fed ngừng tăng lãi suất. Rủi ro lớn nhất là lạm phát tái bùng phát – nếu CPI tháng tới vượt kỳ vọng, kỳ vọng tăng lãi suất có thể quay trở lại, kéo giá vàng và crypto giảm mạnh. Hãy nhìn vào lịch sử: năm 2023, khi dữ liệu CPI tháng 8 cao hơn dự kiến, vàng mất 3% trong một ngày, và bitcoin giảm 5%. Sự nhạy cảm này cho thấy crypto không hoàn toàn 'decoupling' khỏi vĩ mô. Thực tế, mối tương quan giữa bitcoin và Nasdaq 100 từng lên tới 0,8 trong giai đoạn 2020-2022, cho thấy crypto hoạt động như một tài sản rủi ro tăng trưởng, chứ không phải nơi trú ẩn an toàn như vàng.
Một điểm mù khác: bài báo không phân biệt được giữa hai kịch bản – (1) kỳ vọng lãi suất giảm do lạm phát hạ nhiệt, và (2) kỳ vọng lãi suất giảm do tăng trưởng kinh tế suy yếu. Kịch bản đầu tiên có lợi cho vàng và crypto vì nó đi kèm với môi trường lãi suất thực thấp hơn. Kịch bản thứ hai lại là tin xấu: suy thoái kinh tế làm giảm kỳ vọng lợi nhuận doanh nghiệp, kéo cổ phiếu và crypto giảm, trong khi vàng có thể được hưởng lợi nhờ vai trò trú ẩn. Việc không phân biệt hai kịch bản này khiến cho phân tích trở nên mơ hồ và có thể dẫn đến quyết định sai lầm.
Trong vai trò là một nhà nghiên cứu thanh toán xuyên biên giới, tôi đã dành 6 tháng năm 2017 để phân tích dòng vốn từ 50 ICO, và phát hiện 80% dự án thiếu kết nối với hệ thống ngân hàng truyền thống. Kinh nghiệm đó dạy tôi rằng: thanh khoản vĩ mô là yếu tố sống còn. Khi Fed tăng lãi suất, thanh khoản toàn cầu co lại, và các tài sản đầu cơ như crypto chịu áp lực đầu tiên. Ngược lại, khi kỳ vọng lãi suất giảm, thanh khoản kỳ vọng cải thiện, crypto thường tăng. Nhưng lưu ý: đây là kỳ vọng, chưa phải hiện thực. Thị trường crypto vẫn đang trong giai đoạn tích lũy, chờ đợi tín hiệu xác nhận từ dữ liệu kinh tế.
Bây giờ, hãy nhìn vào bức tranh toàn cảnh. Tôi cho rằng việc Crypto Briefing đưa tin về vàng và Fed là một tín hiệu quan trọng: cộng đồng crypto đang bắt đầu quan tâm đến các biến số vĩ mô. Điều này phản ánh sự trưởng thành của thị trường, nhưng cũng mang theo rủi ro – nếu mọi người đều chạy theo cùng một câu chuyện, thị trường có thể bị định giá quá cao. Hãy nhìn vào bitcoin: từ đầu năm 2024 đến nay, nó đã tăng hơn 50%, phần lớn nhờ kỳ vọng ETF và halving. Nhưng nếu kỳ vọng lãi suất giảm bị đảo ngược, đà tăng này có thể bị chững lại.
Điểm mấu chốt: vàng và crypto không hoàn toàn giống nhau, nhưng chúng chia sẻ một điểm chung – cả hai đều là tài sản không sinh lợi, định giá dựa trên kỳ vọng về tương lai. Vàng được hỗ trợ bởi nhu cầu của ngân hàng trung ương và vai trò trú ẩn, trong khi crypto được hỗ trợ bởi câu chuyện đổi mới công nghệ và phi tập trung hóa. Trong ngắn hạn, cả hai đều bị chi phối bởi lãi suất thực và thanh khoản toàn cầu. Trong dài hạn, crypto có thể phát triển độc lập nếu nó trở thành một phần của hệ thống tài chính chính thống.
Vậy takeaway là gì? Đừng mua vào câu chuyện 'decoupling' một cách mù quáng. Hãy theo dõi các chỉ số vĩ mô: CPI, lợi suất TIPS, chỉ số DXY, và dữ liệu việc làm. Nếu lạm phát tiếp tục giảm và Fed thực sự ngừng tăng lãi suất, crypto có thể có một đợt tăng mạnh. Nhưng nếu dữ liệu bất ngờ xấu, hãy chuẩn bị cho sự điều chỉnh. Là một người đã sống qua nhiều chu kỳ, tôi khuyên bạn: hãy xây dựng chiến lược dựa trên kịch bản, không phải kỳ vọng. Và đừng quên rằng, ngay cả khi Fed ngừng tăng lãi suất, 'higher for longer' vẫn có thể là hiện thực, khiến cho thanh khoản thắt chặt kéo dài.
Cuối cùng, tôi muốn đặt một câu hỏi để bạn suy ngẫm: Nếu các ngân hàng trung ương bắt đầu mua bitcoin như một tài sản dự trữ, liệu cấu trúc thị trường crypto có thay đổi vĩnh viễn không? Câu trả lời có thể quyết định chiến lược đầu tư của bạn trong 5 năm tới. Còn bây giờ, hãy tập trung vào những tín hiệu vĩ mô trước mắt – chúng đang kể một câu chuyện mà bạn không thể bỏ qua.
