Tuần trước, tôi nhận được một bản phân tích từ đồng nghiệp tại quỹ phòng hộ. Nó gởi kèm một bài viết của Freya Beamish – chuyên gia kinh tế tại TS Lombard. Bà ấy đang kêu gọi Fed thắt chặt chính sách để “chặn lại cơn sốt AI”. Ngay lập tức, tôi thấy một sự tương đồng kỳ lạ với những gì tôi từng viết về Terra Luna năm 2021: một câu chuyện tăng trưởng quá nóng, bị bỏ qua bởi đám đông, và một cảnh báo sớm từ một góc nhìn thiểu số.
Hype là tấm màn. Tôi chỉ xé nó ra.
Beamish nói: “Nếu Fed không hành động, AI sẽ tạo ra một vòng xoáy lạm phát mới”. Bà ấy so sánh với bóng bóng dot-com năm 2000. Lúc đó, Fed tăng lãi suất để hạ nhiệt thị trường chứng khoán công nghệ, và kết quả là sự sụp đổ của Nasdaq. Hôm nay, AI đang ở vị trí tương tự. Tuyến phòng thủ của bà ấy dựa trên một lập luận đơn giản: đầu tư vào AI (GPU, trung tâm dữ liệu, điện) tạo ra áp lực cầu kéo, đẩy chi phí sản xuất lên cao, và cuối cùng lan tỏa vào lạm phát lõi. Nếu Fed không cắt giảm đầu tư này, lạm phát sẽ đình cao.
Nhưng điều này liên quan gì đến crypto? Trực tiếp hơn bạn nghĩ.
Khi tôi kiểm tra các hợp đồng thông minh của Aave v2 vào năm 2020, tôi học được một điều: mọi thị trường đều được kết nối bởi dòng tiền. Crypto không tồn tại trong chân không. Nếu Fed thắt chặt, thanh khoản toàn cầu sẽ co lại. Các quỹ đầu tư mạo hiểm (VC) sẽ rút vốn khỏi startup AI và cả crypto. Thị trường crypto, vốn đã bị áp lực bởi lãi suất cao, sẽ càng khó khăn hơn. Tôi gọi đây là “Hiệu ứng điện gió”: một cơn gió (AI) thổi mạnh, nhưng khi nó đổi chiều (Fed can thiệp), nó sẽ cuốn theo cả những cánh diều nhỏ (altcoin).
Để hiểu rõ, hãy nhìn vào dữ liệu tôi tổng hợp từ Glassnode và CoinMetrics. Trong 6 tháng qua, dòng vốn vào các quỹ VC crypto đã giảm 40% so với cùng kỳ năm 2023. Trong khi đó, dòng vốn vào AI tăng 250%. Sự dịch chuyển này không phải ngẫu nhiên. Các quỹ đang đặt cược vào AI thay vì crypto. Nếu Fed tăng lãi suất để “hạ nhiệt” AI, các quỹ sẽ bán tháo cả crypto để bù lỗ cho việc định giá lại danh mục đầu tư AI. Đó là lý do tại sao mỗi lần thị trường chứng khoán Mỹ giảm mạnh, Bitcoin cũng giảm theo.
Tôi đào sâu vào báo cáo của Beamish. Bà ấy chỉ ra ba điểm chính: 1. Đầu tư AI tạo ra lạm phát cầu kéo, không phải lạm phát chi phí đẩy như thời COVID. 2. Mức lãi suất hiện tại chưa đủ hạn chế đối với các dự án có suất sinh lời kỳ vọng cao như AI. 3. Fed cần phải hành động trước khi bóng bóng vỡ, giống như năm 2000, không phải sau đó.
Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến crypto. Nếu Fed tăng lãi suất thêm 25-50 điểm cơ bản (hoặc chỉ cần không cắt giảm), chi phí vay vốn sẽ tăng. Các quỹ phòng hộ sẽ giảm đòn bẩy. Những altcoin với TVL thấp, thanh khoản mỏng sẽ bị thanh lý hàng loạt. Tôi nhớ năm 2022, khi Fed bắt đầu tăng lãi suất, Terra Luna mất 99% giá trị trong vài ngày. Không phải ngẫu nhiên. Đó là kết quả của việc thanh khoản bị rút khỏi các thị trường rủi ro.
Nhưng có một góc nhìn ngược chiều. Liệu AI có thể là cứu tinh cho crypto không? Một số dự án như Render Network (RNDR) hay Akash Network (AKT) đang sử dụng GPU phi tập trung để phục vụ AI. Nếu AI phát triển, nhu cầu tính toán phi tập trung sẽ tăng. Thậm chí, nếu Fed thắt chặt và khiến các trung tâm dữ liệu tập trung đắt đỏ, các giải pháp phi tập trung có thể trở nên hấp dẫn hơn. Nhưng tôi nghĩ điều này chỉ là một “hãi tượng” nhỏ. Trong ngắn hạn, tác động vĩ mô sẽ lấn át mọi câu chuyện công nghệ.
Từ kinh nghiệm điều tra Bancor năm 2017, tôi biết rằng khi một thị trường bị ảnh hưởng bởi cấu trúc thanh khoản giả tạo, nó có thể sụp đổ bất kỳ lúc nào. Hôm nay, crypto đang ở giai đoạn “bình ổn giả” - TVL tăng nhẹ, giá đi ngang, nhưng dòng vốn thực sự đang chảy vào AI. Nếu Fed quyết định “xé màn” AI, crypto sẽ là người chịu thiệt hại đầu tiên. Không phải vì công nghệ xấu, mà vì nó là tài sản rủi ro nhất.
Kết luận của tôi rất đơn giản: đừng tin vào kỳ vọng “cắt giảm lãi suất” của thị trường. Hãy chuẩn bị cho một kịch bản Fed cứng rắn hơn. Nếu bạn đang giữ altcoin với đòn bẩy cao, đã đến lúc cắt lỗ. Còn Bitcoin? Nó có thể là nơi trú ẩn tốt hơn, nhưng đừng mong nó tăng giá khi thị trường chứng khoán Mỹ giảm 20%.
Như tôi thường nói với các nhà đầu tư trẻ: “Khi bạn thấy một nhà kinh tế học cảnh báo về bóng bóng, hãy lắng nghe. Họ có thể sai về thời điểm, nhưng hiếm khi sai về hướng đi.”
